Az Kitap Okuyarak
Çok Kitap Okumanın Sırrı

Melih Arat

İnsanlar önlerine gelen herhangi bir seçeneği seçtiklerinde bir seçim yaptıklarını zannederler; aslında önlerine gelen seçenek onların tek seçeneğidir. Gerçek bir seçim yapabilmek için, bütün seçeneklerin denemek gerekir. İnsanlar, okuyacakları kitapları seçerken sıklıkla tanıma uygun bir seçim yapamazlar. Örneğin, belirli bir yazara takılmış okuyucu, seçim yaptığını düşünür; ama aslında o yazara mahkum olmuştur.

Seçkiler
Kitap okuma seçiminde en iyi yol, belirli bir yazarın kitabını okumak değil, birçok yazardan makaleler, öyküler, denemeler olan seçkileri okumaktır. Bir öykü seçkisi düşünün, içinde yirmi yazarın en iyi öykülerinin seçmeleri yer alıyor. Bir kitapta yirmi öykü yazarıyla tanışmış olursunuz. Yirmi ayrı hayal dünyası, insana inanılmaz güzel bir zenginlik ve karşılaştırma imkanı sunar. Ancak böyle bir seçki okuduktan sonra insan seçim yapıp hangi yazarın kitabını okuyup okumayacağına karar verebilir.
Böyle seçkiler var mı diye düşünecek olursanız, var diye hemen cevap vermeliyim. Hem de her konuda. Öykü seçkileri, deneme seçkileri, söyleşi (röportaj) seçkileri, gezi yazısı seçkileri, makale seçkileri... Hatta roman ve tiyatro oyunu seçkileri bile vardır. Elbette tüm roman değil, romanların ana hikayesinin ve alıntı yapılmış bölümlerinin yer aldığı seçkiler. Bu tür seçkiler, yazarın üslubu, yaklaşımları hakkında fikir verir. Hangisini merak ediyorsanız, hangisi hoşunuza gittiyse sonra gider o yazarın esas kitabını alır okursunuz.

Yola çıkmadan haritaya bakmak
Seçki okumak, haritaya bakmak gibidir. Yola çıkmadan önce, tüm yolları görüp, hah ben buraya gitmek istiyorum demek gibi bir şey... İnsanlar, sıklıkla kendi hayatlarında hiç haritaya bakmadan yola çıkar ve bir yerde konaklamaya başlarlar. Konakladığı yeri insan sevmeye başlar. Belki ondan çok daha güzel, çok daha fazla mutlu olacağı yerler vardır; ama farkında değildir. Şu sıra Christian Jacques’ın Ramses serisi çok satan kitaplar arasında. Birisi okuyor; diğerine tavsiye ediyor ve o kişinin de hoşuna giderse o da tavsiye ediyor. Ramses serisi, Mısır’da geçen tarihi bir roman. Bu serinin okurları, oldukça keyif alarak okuyorlar eserleri; ancak belki de hayatlarında okudukları ilk tarihi roman. Diyorum ki, tarihi romanlarla ilgili bir seçki bulalım, belki Ramses serisinden güzeli vardır; belki de bakarız Ramses serisi en güzelidir. Ama birkaçı hakkında bilgi sahibi olmadan gerçek bir seçim yapmış olmayız.

Kendi kütüphanemde yüzlerce seçki var ve belirli bir konuda derinleşmeye başlamadan önce mutlaka o konuyla ilgili bir seçki okurum. Seçki niteliğini taşıyan eserlerden biri de, herhangi bir konunun tarihi gelişimini anlatan ders kitaplarıdır. Bir konuda uzmanlaşmaya karar verirsem, ilk yaptığım şey, o konunun mümkünse üniversitede okutulan ders kitabını okumaktır. Örneğin, işletme birinci sınıf kitaplarının çoğu, bir seçki gibi, işletme tarihinin gelişimindeki önemli yazar ve düşünürlerin fikirlerine yer verir.
Başkalarından öğrenmek

Bir de biyografileri, insanların yaşamlarını anlatan kitaplar çok önemlidir. Bir başkasını başarıya ya da başarısızlığa götüren eylemleri öğrenmek insanı oldukça yetiştirir. Ancak hangi insanın biyografisini okumalısınız? Bunun da cevabı biyografi seçkilerinde... Müzisyenlerin, ressamların, siyasetçilerin, komutanların hayatlarını kısaca içeren seçkiler var.

Seçim sizin... Seçkilere bakarak, hangi yazarın eserlerinde derinleşeceğinize karar vermek ya da hiç ön araştırma yapmadan kendini bir yazara mahkum etmek.

Haftanın Sözü: Kitap, zekanın fotoğrafıdır.